PSİKOTEKNİK DEĞERLENDİRME NEDİR?
Çalışma
psikolojisinin bir dalı olan psikoteknik değerlendirme, bireyin
belirli bir işteki yeterliliğinin ortaya konması amacıyla, gerekli
bedensel ve zihinsel özelliklerinin testler aracılığıyla
ölçülmesidir.Başka bir deyişle psikoteknik değerlendirme, bireyin
belirli bir işe uygun olup olmadığını anlamaya yönelik olarak
tasarlanmış bir inceleme-değerlendirme yöntemidir.
SÜRÜCÜLERDE PSİKOTEKNİK DEĞERLENDİRME:
Sürücülerin güvenli araç kullanmalarını sağlayan
zihinsel
özelliklerinin (algı, dikkat, hafıza, muhakeme vb.); psikomotor
yetenek ve becerilerinin (tepki hızı, göz, el, ayak koordinasyonu
vb.); tutum-davranış, alışkanlık ve kişilik özelliklerinin (risk
alma, saldırganlık, sorumluluk, öz kontrol vb.) ölçülmesi ve
sürücülük açısından uygunluğu-yeterliliği hakkında bir sonuca
varılmasıdır.
Sürücülerde psikoteknik değerlendirme; sürücülerin sürüşle ilgili
özel bilişsel ve psikomotor becerilerini ölçen ve güvenli araç
kullanımını sağlayan standart testlerin yer aldığı bilgisayar
tabanlı bir değerlendirme sistemidir. Temel bilişsel beceriler
"dikkat, algı, bellek, izleme ve muhakeme" ve psikomotor beceriler
ise "el-ayak-göz koordinasyonu, tepki zamanı, çevresel görüş, hız
mesafe tahmini ve çarpışma zamanı tahmini" olarak tanımlanabilir. Bu
becerilere sahip olmanın, kurallara uygun karar vererek ve doğru
motor hareketleri yaparak kazalardan kaçınabilme ve araç
kullanabilmenin ilk basamağı olduğu söylenebilir.
Avrupa‘da psikoteknik değerlendirmenin kullanımına baktığımızda;
psikoteknik değerlendirmenin gelişmiş ülkelerde sürücülük
becerilerinde yaşa bağlı zayıflamanın meydana gelmesi nedeniyle
yaşlı sürücülere mecburi hale geldiği, yolcu ve eşya (emtia)
taşımacılığı yapan profesyonel sürücülerin araç kullanma beceri
düzeylerini bilgisayar destekli testlerle kanıtlamak zorunda
oldukları ve ceza puanını aşan sürücülerin psikoteknik
değerlendirmeyi geçmek mecburiyetinde oldukları görülmektedir.
Sürücülerde Psikoteknik
Değerlendirmenin Amaçları
1-Bazı psikolojik yetersizlikleri nedeniyle trafikte tehlike
yaratabilecek sürücülerin teşhis edilmesi,
2-Sürücülerin kendi kişisel sürücülük becerileri ve tutumlarına
ilişkin farkındalıklarını arttırmak,
3-Trafik içinde seyahat eden halkı, tehlikeli sürücülerden korumak,
4-Uzun vadede, risk altındaki sürücülere, tutumlarını değiştirme
şansı verecek rehabilitasyon programları oluşturarak, toplumun
sürücülük kültürünü iyileştirmektir.
